Een strakke tongriem of lipriem: wat is dat eigenlijk? Wat merk je eraan bij je kindje of zelfs bij jezelf tijdens de borstvoeding? Wanneer is ingrijpen nodig en is het soms niet een beetje een hype?
🎧 Luistertip!
Beluister podcastaflevering 8: “Strakke tongriem: behandelen of afwachten?” met Charlotte van Belle, tandarts bij Respire Clinic.De tong: een belangrijk orgaan!
De tong heeft vanaf het begin een belangrijke functie. Voor een baby betekent een goede tongmotoriek vooral dat hij goed kan aanhappen, zuigen en slikken.
Een goed beweeglijke tong geeft bij elke slikbeweging een impuls aan het gehemelte. Dat helpt het gehemelte uit te groeien tot een mooie, brede boog, waardoor de tandjes later voldoende ruimte hebben. Tegelijk zorgt een correcte slik voor een goede drainage van de buis van Eustachius, wat helpt oorontstekingen te voorkomen.
De mond is bovendien een belangrijk tastorgaan: je baby verkent voorwerpen vaak met de tong. Bij vaste voeding wordt de tong gebruikt om voedsel te verplaatsen. En natuurlijk speelt de tong een grote rol bij articulatie en spraakontwikkeling.
Ook als volwassene gebruiken we de tong constant: spreken, slikken (ongeveer 2000–3000 keer per dag!), aan een ijsje likken, restjes tussen de tanden wegvegen, tongzoenen, of een blaasinstrument bespelen.
💡 Begrijp je al welke impact een beperkte tongmobiliteit kan hebben?
Wanneer spreken we van een te strakke tongriem?
De tongriem is een dun reepje bindweefsel dat de tong met de mondbodem verbindt. Een te strakke of restrictieve tongriem (ankyloglossie) beperkt de normale beweging van de tong. Het riempje kan te kort zijn, te stug, of niet correct aangelegd.
Als de tong hierdoor niet vrij kan bewegen, kan dit het zuigen aan tepel of speen bemoeilijken. De functie wordt met andere woorden beperkt. Soms kan de tongriem er strak uitzien, zonder dat de functie beperkt wordt. Charlotte Van Bellen spreekt daarom liever over een ‘beperkende tongriem’ dan over een te strakke tongriem.
Signalen van een beperkende/ te strakke tongriem bij je baby
✔️ Moeilijk vacuum maken, snel loslaten, klakken met de tong, onrustig drinken, luchthappen
✔️ Compensatiebewegingen zoals klemmen of bijten
✔️ Zuigblaren
✔️ Heel vaak willen drinken
✔️ Niet goed bijkomen
✔️ In slaap vallen tijdens het drinken
✔️ Witte tong (tong wordt niet goed afgestreken)
Ook een strakke lipband kan een goede aanhap bemoeilijken.
Het kan als ouder machteloos voelen. Het lijkt soms alsof je baby niet WIL drinken, maar de realiteit is dat hij niet goed KAN drinken. Dit is niemands schuld.
Signalen bij jezelf tijdens borstvoeding
✔️ Pijn bij het aanleggen die niet overgaat
✔️ Verstopte melkklieren
✔️ Tepelkloven, tepelblaren, bloedende tepels
✔️ Borst die onvoldoende geleegd wordt of borstontsteking
✔️ Vervorming van de tepel na de voeding (lippenstiftvorm)
De impact op latere leeftijd
Een korte tongriem kan ook later klachten geven:
✔️ Ademhaling & gehemelte – De tong kan niet goed tegen het gehemelte rusten. Dit kan leiden tot een hoog en smal gehemelte, gebitsproblemen, mondademen, open mondgedrag of slaapapneu.
✔️ Kauwen & slikken – Beperkte tongbeweging maakt lateraal bewegen moeilijk. Resultaat: voorkeur voor zacht voedsel en soms problemen met pillen doorslikken.
✔️ Spraak – als de tongriem erg strak is, kan dit soms resulteren in moeite met articulatie
✔️ Mondgezondheid – Moeilijk voedselrestjes wegvegen, sneller tandvleesontstekingen.
✔️ Dagelijkse dingen – IJsjes likken, tongzoenen, een blaasinstrument bespelen
✔️ Lichaamshouding & klachten – Slechte tongmobiliteit kan nek-, rug- en hoofdpijn veroorzaken
Hoe eerder een beperkte tongmobiliteit wordt herkend, hoe sneller er kan worden opgetreden en hoe minder compensaties er ontstaan.
Structureel probleem of functioneel probleem?
Zuigen en slikken lijkt vanzelfsprekend, maar dat is het niet altijd. Een strakke tongriem kan een rol spelen, maar soms ligt de uitdaging elders in het lichaam: zo kan bijvoorbeeld een blokkade in de nek, de schedel, het tongbeen of de schouder- en halsregio de tongmobiliteit beperken.
Herken je dat? Je legt je baby correct aan, alles lijkt te kloppen… maar toch blijft drinken lastig. Of misschien twijfel je nog over de diagnose.
In zulke situaties kan lichaamswerk een wereld van verschil maken. Een osteopaat kan de oorzaak van het bewegingsverlies opsporen en voorzichtig aanpakken. Met gerichte oefeningen — vaak in samenwerking met (pre)logopedisten — kan de tongmobiliteit veel sneller herstellen.Frenectomie: het vrijmaken van de tongriem
Wanneer een tongriem te kort of te stug is en de mobiliteit van de tong duidelijk beperkt, kan een frenectomie overwogen worden. Dit is een ingreep waarbij het tongriempje (of lipriempje) wordt losgemaakt, zodat de tong weer vrij kan bewegen.
Methodes
Er zijn twee gangbare methodes:
- Klieven of knippen – Een klein chirurgisch sneetje maakt het riempje los.
- Laserbehandeling – Een laser wordt gebruikt om het riempje voorzichtig door te snijden. Het voordeel van de laser is dat het vaak minder bloedt, sneller geneest en het risico op zwelling of infectie kleiner is.
Hoe gebeurt het?
- De ingreep is meestal kort, vaak enkele minuten.
- Bij jonge baby’s gebeurt dit vaak zonder verdoving of met lokale verdoving, omdat de ingreep minimaal is.
- Na de frenectomie is het belangrijk gerichte oefeningen te doen, zodat de tong goed vrij blijft en eventuele compensatiepatronen verdwijnen. Vaak werkt dit in samenwerking met een lactatiekundige, osteopaat of logopedist.
Belangrijk: een frenectomie is pas zinvol als duidelijk is dat de tongfunctie beperkt wordt door het riempje. Soms is lichaamswerk of oefentherapie voldoende om de mobiliteit te verbeteren zonder ingreep.
Twijfel je of je baby een te strakke tongriem heeft?
Het is altijd verstandig om een lactatiekundige of andere professional met ervaring in tongriemproblematiek mee te laten kijken. Zij kunnen beoordelen of er echt sprake is van een restrictieve tongriem en of interventie nodig is, of dat oefeningen en ondersteuning voldoende zijn.
Tip: Wil je meer weten over strakke tongriempjes, signalen en behandelmogelijkheden? Luister dan zeker naar aflevering 8 van de podcast met Charlotte van Belle.