"Eet hij al patatjes?" Een vraag die je als ouder van een jonge baby ongetwijfeld wel eens krijgt. Toch is er veel verwarring over wanneer je nu best start met vaste voeding. Bij kunstvoeding wordt vaak rond 4 maanden begonnen, bij borstvoeding meestal rond 6 maanden. Ouders van baby's met reflux of slaapproblemen krijgen soms het advies om nog vroeger te starten. Maar is dat wel een goed idee? En is leeftijd eigenlijk de enige factor die bepaalt of je baby er klaar voor is?
Als baby-osteopate deel ik in deze blog mijn visie op de vraag wanneer je baby aan vaste voeding toe is.
More...
Hoe verteren we voeding?
Om voeding te kunnen verteren en opnemen moeten grote voedselbrokjes eerst worden afgebroken tot kleinere deeltjes.
Dit gebeurt in eerste instantie door de voeding goed te kauwen en te vermengen met speeksel. Na het doorslikken van de voedselbrij gebeurt de verdere vertering onbewust en zullen de maag-, pancreas- en galsappen de voedseldeeltjes steeds meer bewerken, geholpen door de peristaltische 'kneedbewegingen', tot ze uiteindelijk klein genoeg zijn om door de darmwand te passeren.
Gezonde darmslijmvliezen en -flora zijn hier van cruciaal belang om nauwkeurig de selectie te maken wat door deze darmbarrière mag en wat niet.
Eens in de bloedbaan kunnen de voedingsdeeltjes vervoerd worden naar andere plaatsen in het lichaam om daar energie te leveren en voor groei- en herstelprocessen te zorgen.
De spijsvertering is nog onrijp
Een baby heeft nog geen tandjes en kauwt nog niet op voeding. Zijn peristaltiek is nog zwak en de afgifte van spijsverteringssappen moet nog volop tot stand komen.
Het echte verteringswerk is nog niet aan hem besteed.
Bovendien begint zijn darmflora pas na de geboorte echt goed te ontwikkelen, na het contact met de bacteriën van mama in het geboortekanaal en later (in ideale omstandigheden) ook via de borstvoeding.
De darmen zijn nog erg doorlaatbaar, een bewuste keuze van moeder natuur opdat de immuunstoffen en bouwstoffen uit de moedermelk vlot door de darmbarrière van de baby zouden kunnen passeren.
Darmirritatie door te vroeg te grote voedseldeeltjes
Een baby heeft er dan ook alle belang bij dat zijn voeding goed is afgestemd op zijn prille spijsverteringssysteem. Krijgt hij te vroeg te grote deeltjes, dan zouden deze door de nog poreuze darmwand kunnen sijpelen en tijdens het passeren irritaties en ontstekingsreacties veroorzaken die de spijsvertering steeds meer verzwakken. Hoe vroeger de voeding wordt aangeboden, hoe groter het risico dat de darm er nog niet klaar voor is.
Allergische reacties
Omdat deze deeltjes niet herkend worden, kan het immuunsysteem van de baby hiertegen ten aanval gaan waardoor allergische reacties ontstaan, zoals huidreacties, spijsverteringsproblemen, immuniteitsproblemen of huilgedrag.
Dit is één van de belangrijkste redenen waarom geen enkele pasgeborene al gewone koemelk of groentjes kan verteren, maar wel moedermelk of zuigelingenmelk die zo goed als mogelijk is afgestemd op zijn behoeften.
Je zou dus kunnen stellen dat ELKE pasgeborene per definitie nog 'allergisch' is aan gewone koemelk.
De darm wordt sterker en ‘slimmer’
Naarmate je baby opgroeit, wordt de spijsvertering sterker en de darm minder doorlaatbaar. Maar dit uitrijpingsproces heeft tijd nodig. Wanneer de darm er helemaal klaar voor is, kan je 6 maanden wordt de doorlaatbaarheid van de darmslijmvliezen al een stuk minder en kan de spijsvertering al meer aan. Het evenwicht in de darm is echter broos en kan bijzonder snel verstoord worden. Factoren die hierbij een rol kunnen spelen, zijn o.a.:
- erfelijke factoren (allergieën in de familie)
- de conditie van mama perinataal
- de geboorte (Vaginale bevalling of keizersnede?)
- stressvolle gebeurtenissen
- doorgemaakte ziektes, medicatie, vaccinaties
- de aard & kwaliteit van de melk die je baby kreeg in deze eerste periode.
Hoe weet je of de darmpjes het aankunnen?
Daar knelt natuurlijk het schoentje...want hoe kan je als mama aan je baby zien of de darmpjes rijp en sterk genoeg zijn om vaste voeding te verwerken?
Omdat de ontwikkeling van je baby meestal op verschillende vlakken tegelijk evolueert, is het goed om naar je baby in zijn totaliteit kijken. Samen met de spijsvertering rijpt namelijk ook het zenuwstelsel verder uit. Het bewustzijn verruimt, de interesse in de omgeving groeit en tegelijk wordt de motoriek steeds meer gecontroleerd en doelgericht. Tenzij er ernstige stoorzenders in het verhaal zijn, mag je ervan uitgaan het bereiken van ontwikkelingsmijlpalen op al deze vlakken gelijk opgaat met de uitrijping van de spijsvertering.
Signalen dat je baby er klaar voor is
- Je baby kan al even in een stoeltje zitten (met steun, bijvoorbeeld in de kinderstoel met een kussen)
- Je baby heeft een goede hoofd- en rompcontrole, kan dingen grijpen en naar de mond brengen
- Je baby heeft interesse in voeding.
Bij de meeste baby's verschijnen deze signalen om en rond de 6 maanden, bij het ene kindje net wat vroeger, bij het andere een beetje later.
Interesse alleen is niet voldoende
Vaak denken mensen dat interesse in voeding wil zeggen dat hun kindje eraan toe is. Maak even deze bedenking: een kindje nood heeft aan ontdekken: dit doet hij door alles te betasten met zijn handjes én zijn mond. Geef je hem een stukje karton, dan gaat dit ook meteen naar de mond...toch zal je je niet afvragen of hij karton zou moeten eten. Ook rode wijn vindt je baby misschien bijzonder interessant... Je begrijpt mijn punt: 'interesse in' is niet hetzelfde als 'klaar voor'!
Ontwikkelen is geen race tegen de klok
Als ouder krijg je geregeld vragen als: “Slaapt hij al door?”, “Kan hij al zitten?”, “Eet hij al flink patatjes?”
Goedbedoeld misschien, maar ze kunnen onbedoeld druk zetten. Het lijkt soms alsof je baby een probleem heeft als hij nog niet ‘zover’ is. Terwijl elk kindje zich in zijn eigen tempo ontwikkelt.
Natuurlijk zijn nieuwe mijlpalen fijn en leuk om te zien. Maar leren eten is een proces dat tijd, oefening en geduld vraagt.
Hou dat goed in je achterhoofd — want forceren is het laatste wat je wil als het om voeding gaat.
In kleine stapjes naar vaste hapjes
Je mag ervan uitgaan dat borst- of kunstvoeding alle voedingsstoffen bevat die een baby tot de leeftijd van 6 maanden nodig heeft (WHO onderzoek in 2002 bevestigt dit gegeven), maar ook daarna blijft melk de hoofdvoeding en vaste voeding nog een hele tijd bij-voeding. Een zachte, rustige introductie met veel liefde en geduld is de boodschap.
Wil je graag meer lezen over de start met vaste voeding?
Lees hier meer
Nood aan concrete tips & handvatten
om je baby, peuter of kleuter beter te begrijpen?
Baby BASICS
(0-4m)
Dé "baby-handleiding" die je een hoop zoekwerk zal besparen, boordevol inzicht in je baby en alle belangrijke 'baby-basics' die elke ouder van bij de start zou moeten kennen. Een cursus die warm wordt aanbevolen door artsen, vroedvrouwen & osteopaten.
Liefdevol zelfstandig slapen (4m-4 j)
Online cursus
(4m - 4 j)
Hoe kan je werken aan een betere en minder afhankelijke slaap als je NIET houdt van strenge slaaptraining en cry-it-out/controlled cry-methodes? Video-cursus voor ouders van kindjes van 4 maanden tot 4 jaar, die op zoek zijn naar milde handvatten om hun kindje te helpen slapen, vanuit verbinding.
Interessante boeken/sites
Interessante artikels, boeken of cursussen
- Rolinde Demeyer: boek: 'Blij Koemelkvrij'
- Online cursus: "Baby's eten zelf" van Rolinde Demeyer
- Kleintjes S. (juni 2017). 'Eten voor de kleintjes: kleintjes van 0-4 jaar zelf leren eten', 8e druk. Uitgeverij Kosmos
- https://www.borstvoeding.com/bijvoeding/allergie/voedsel-2.html
- http://www.zoelho.com/ZoelhoNL/Publish/index.htm#t=Inleiding_Immuniteit%2FAllergie-reactie.htm
- https://www.borstvoeding.com/bijvoeding/blw/nederlands.html
- https://www.lalecheleague.nl/borstvoeding-abc/artikel/169-introductie-van-vast-voedsel
- https://mens-en-samenleving.infonu.nl/pedagogiek/21505-waarom-wachten-tot-6-maanden-met-vaste-voeding.html